FA | EN | AR
صفحه نخست
جمعه ۳ اسفند ۱۳۹۷
 عکس بالای منو


 اخبار 
دینانی و سرچشمه‏‌هاى فکر
دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی







یکى از فیلسوفان معاصر که در باب انسان و جهان بسیار اندیشیده و در این باب داراى ‏رتبه‏اى شاخص و بارز است، دکتر ابراهیمی دینانى است. گذرى کوتاه بر اندیشه‏ها و آثار متقدم و متأخر این فلسفى بزرگ، براى اثبات این سخن و حقیقى بودن آن کفایت ‏مى‏کند. چیزى که در این میان از اهمیتى خاص برخوردار است، سریان و تداوم اندیشه در باب ‏«من» و «جز من» و بنیان‏هاى فلسفى آن است که در مجموع تکاپوها و پویش‏هاى فلسفى دکتر دینانى امرى محسوس و شایان تأمل است.


توجه ویژه ایشان در مقام یک فیلسوف به حقیقت من و کوشش خستگى‏ناپذیر در تحدید جایگاه بى‏بدیل آن، نشان از آن دارد که دکتر دینانى این موضوع را «امّ‏المسائل» و «اصل‏الاصول» هر نوع تفکر فلسفى مى‏داند. از این‏روست که در آثار متعدد فلسفى ایشان، همواره فکرى موج مى‏زند که در جستجوى مبانى و مبادى است و مى‏کوشد از مسیرى دیگر به سرچشمه‏هاى فکر راه ببرد و از منظرى متفاوت به روابط موجود در میان حقایق و اشیا چشم بدوزد. بى‏جهت نیست که در منطق فلسفى آثار بر قلم آمده دکتر دینانى، آشکارا شاهد «دیگرگونى» و اسلوبى اساسا متفاوت و متمایز هستیم. باز بى‏جهت نیست که در نگاه ‏فیلسوفانه دکتر دینانى شاهد مطرح‌شدن نوین مسائلى دیرین در کنار مسائلى نوین با چارچوب و موازین دیرین هستیم. این مجال براى وارد شدن به نظام ‏فکرى ـ فلسفى دکتر دینانى تنگ است. از سر همین تنگنا امکان طرح زیست و سلوک عقلى ‏ایشان جز به صورت خلاصه و اشارى ممکن نیست.


دکتر دینانى از دانش‏آموختگان کانون فلسفى قم و تهران است که پس از گذراندن ‏مراحل عالى علوم اسلامى در نزد نخبگان و برجستگان عرصه فقه، اصول و کلام، به صورت ‏جدى به فلسفه روى آورده است. استفاده بى‏نظیر و هوشمندانه از دروس حکیم متأخر مشرق‏زمین علامه طباطبایى، از مهمترین موارد بایسته به اشاره در کارنامه ‏فلسفه‏آموزى ایشان است که کمتر کسى از آن بى‏خبر است. بهره‏مندى دکتر دینانى از محضر علامه‌ طباطبایى از آن‏رو که چندسویه و چندجانبه بوده است، باعث شده ایشان به عمق دانش فلسفى آن حکیم بزرگ دست یابد و رمز توفیق آن حکیم شگفت را در حریّت ‏فکرى و آزاداندیشى بى‏نظیرش دریابد؛ چیزى که همواره مورد توجه استاد بوده و اندیشه‏هاى خود وى را با آزاداندیشى و نحوه‏اى از پویش‏هاى نوین همراه کرده است.


حضور در جلسات فلسفى خصوصى علامه طباطبایى را در این امر، هرگز نمى‏توان از نظر دور داشت. از دیگر سو، علاقه به جهان‏هاى دیگر و کشف جهان‏هاى نو، باعث مى‏شود استاد به محضر حکیمى دیگر راه بیابد که شاید کمتر کسى از او استفاده نموده است: میرزامحمدعلى حکیم شیرازى، استاد فلسفه دانشکده معقول و منقول که از جایگاه حکمى ـ عرفانى بى‏بدیلى برخوردار بود و به دعوت بدیع‏الزمان فروزانفر در مقطع دکترى به تدریس ‏مى‏پرداخت و بعد از دوره‏اى، هرگز درس نداد و همگان را از وجود خویش محروم ساخت.


دیگر ویژگى دکتر دینانى در ساحت فلسفه، گذشته از بهره‏مندى از فیلسوفان ‏نام‏آور و در پى حکماى عصر رفتن، بیشتر به این لحاظ است که با عمق و دقت نظر گره‏ خورده است. این عامل سبب شده است وى مدارج دانشگاهى را با سرعت و قدرت طى کند و وارد مرحله تحقیق و اجتهاد در آفاق فلسفه گردد. این مرحله با تألیف اثر به یادماندنى «قواعد کلى فلسفى در فلسفه اسلامى» آغاز مى‏گردد و صورت تحقق به خود مى‏گیرد. اثر یادشده‏ رساله دکترى است که بعد از دفاع با صرف فرصتى مشبع در سه جلد به مجموعه‏اى اصیل و تراز اول بدل شد و در عصر خود مورد استقبال و حتى شگفتى اصحاب فکر و فلسفه واقع شد. به نظر مى‏رسد این اثر، یکى از قوى‏ترین و عزیزترین رساله‏هاى فلسفى در چند دهه اخیر است که با شمّى استدلالى و اجتهادى به قلم آمده و از ویژگى‏هایى منحصر به‏فرد برخورداراست.


خالى از لطف نخواهد بود اگر اشاره کنم که آشنایى این جانب با اندیشه‏ها و سپس‏ شخصیت دکتر دینانى با درنگ و تأمل در همین کتاب صورت گرفت که به سالیان قبل برمى‏گردد. این کمترین به هنگام خوشه‏چینى از حکمایى چند که در پى آن ملزم به تصحیح «اسرارالحکم فى المفتتح و المختتم» و تحقیق در اندیشه‏هاى حکیم بزرگ اسلامى ملاهادى سبزوارى گشت، با این کتاب آشنا شد و آن را مائده‏اى سرشار در واحه فلسفه و حکمت اسلامى یافت که با اسلوبى علمى و طرزى استادانه ‏و درس‏آموز تحریر شده است و همین، در عین حال که مجوز بهره‏ورى‏هاى فراوان از تحقیق‏هاى استاد در پیرامون قواعد فلسفه اسلامى ـ به صورت مکرّر ـ بود، داعى ارادتى ‏عمیق و زوال‏ناپذیر به شخصیت علمى و فلسفى دکتر دینانى نیز بود که بعدها با ملاحظه آثار دیگر تحکیم یافت. از این آثار مى‏توانم به تحقیق ارزنده «وجود رابط و مستقل در فلسفه‏اسلامى»، «منطق و معرفت در نظر غزالى»، «اسماء و صفات حق تبارک و تعالى»، «معاد از دیدگاه حکیم مدرس زنوزى» و «شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردى» اشاره‏ کنم.


با گذشت زمان، آثارى دیگر از دکتر دینانى به چاپ رسید که نشان از پویایى و روزآمدى داشت. در صدر این آثار، «ماجراى فکر فلسفى در جهان اسلام» قرار دارد. این کتاب ‏نیز از مفاخر فکرى ـ فلسفى عصر ما به شمار مى‏آید که بعدها با مجموعه هم‏سنگ سه جلدى خویش «دفتر عقل و آیت عشق»، منظومه‏اى ‏را کامل مى‏کند که در خلال آن مى‏توان با تاریخى عظیم از یک فصل درخشان از اندیشه‏هاى ‏فلسفى و عرفانى دست یافت. طرح اندیشه‏هایى نو، از این دست که به اجمال به آنها اشاره رفت، این کمین را براى بهره‏مندى از دانش و بینش استاد الزام مى‏نمود. پس از مطالعه‏ در «درخشش ابن‏رشد در حکمت مشّاء» و «نصیرالدین توسى، فیلسوف گفتگو» عزم آن کردم که گفتگوهایى را با دارنده اندیشه‏هایى گوناگون ‏آغاز کنم.


*
سرشت و سرنوشت

 

روزنامه اطلاعات؛ سه‌شنبه ۵ دی ۱۳۹۶ - روابط عمومی و امور بین‌الملل بنیاد بوعلی‌سینا ۶ دی ۱۳۹۶ ۱۰:۴۶
 آمار نظرات 
میانگین امتیاز کاربران: 0.0 (0 رای)
نظرات کاربران | نظر دهید | امتیاز دهید
 نظر جدید 

امتیاز شما :
 
نام فرستنده :  
ایمیل :    
عنوان : *
توضیح : *
لطفا کدی را که در شکل زیر می بینید، وارد کنید:
(کوچک یا بزرگ بودن حروف مهم نیست)
  *
 
* = ضروری


 فهرست نظرات 

هنوز هیچ نظری ارسال نشده است.

 


 ابزار 
نقشه سایت نقشه سایت
نسخه چاپی
ارسال به دوستان ارسال به دوستان
انتقادات و پیشنهادات انتقادات و پیشنهادات
افزودن به آدرس‌های برگزیده افزودن به آدرس‌های برگزیده

طراحی سایت و پورتال، هاست و سرور اختصاصی - رادکام