FA | EN | AR
صفحه نخست
جمعه ۳ اسفند ۱۳۹۷
 عکس بالای منو


 اخبار 
در باب میرداماد - قسمت سوم و پایانی
قلم/گفتاری درباره فلسفه و حکمت ایرانی - کاظم‌حسینیان


اشاره: میرداماد از حکمای بزرگ ایران است که به دشوار‌نویسی شهرت دارد. لازم به ذکر است که تفاوت چندانی میان آثارعربی و فارسی میر داماد وجود ندارد.تبیین اندیشه های این فیلسوف بزرگ کار آسانی نیست. آنچه می خوانید گامی در جهت ورود به جهان حکیم استرآباد است.

آنچه می خوانید ادامه بحث مبانی فکری میر داماد است که بخش های نخست آن در شماره قبل ذکر شده است.

***

 

۷ . جایگاه حروف در طب روحانی

در اصطلاح ابنای حقیقت، بیان خواص بسایط و مرکبات حروف و اسماء و آیات و ادعیه را باب ادویه مفرده و قرابادین طب روحانی میگویند و در صدر این باب گفته اند: رفع الاصوات فی صوانع العبادات بخلوص النیات یحال ما عقدته السموات الدایرات.میر فرماید: در کتاب ایقاظات نکات دقیقه و اسرار لطیفه در باب دعا و استجابات آورده ایم.

 

۸ . عدد و حروف

روح حرف مرتبه عددی و قلبش صورت نطقی کلامی و جسدش صورت رقمی کتابیست .

و کمیت ارقام حروف بیست و هشت صورت اصلی و بیست و دو نقطه فرعی است که مجموع پنجاه رقم باشد . بیست و هشت مرتبه ثانیه عدد تام است و بیست و دو مزاج عنصر است که عدد ثانی عشرات و مسطح مرتبه کمال عدد و عدد مستدیر است و پنجاه مزاج چهل که عقد رابع عشرات و مسطح مرتبه کمال عدد و خاتمه الاهیاتست.

پس لا محاله تمامیت فصل و خاتمیت کمال و اجامع آمده از این جهت، اتم الادیان و سید اللغات و ام الکتاب و خاتم الرساله و النبوه ص به تنزیل آن مختص گشته تا زبان وحی ترجمان معجز بیانش بر کمیت خوش عنان بلاغت و براق عرش نشان براغت سوار شده فرمود اوتیت جوامع الکلم...

سواد اعظم حکمای اسلام و فلاسفه یونان مخارج 28 گانه حروف را به حذای منازل 28 گانه قمر از شرطین و بطین تا آخر اعتبار کرده و طبیعت هر حرف مناسب و مشاکل طبیعت منزل منسوب الیه دانسته اند همچنانکه نفس کل ذلک کلی قمر باشواق و ابتهاجات و شروقات و انعکاسات اشعه انوار قدسیه و تخیلات صور اوضاع جریمه مبدا میل الشدادی و حرکت خاصه مستدیر بود.

به تقدیر العزیز العلیم طول جرم قمری در هر منزلی وسیله ظهور اثری از آثار قدرت کامله الهی در اطباق عالم کون و فساد میشود همچنین حقیقت حرفی در مدارج مخارج به صورت تقاطیع ممکنه بر آمده بر هر صورتی خاص خاصیتی مناسب مترتب می گردد..

از منازل قمر همیشه در ادوار حرکت فلک 14 منزل فوق الارض ایت و ظاهر و 14 بحسب الافق و مخفی .

از حروف نیز 14 حرف نورانیست و 14 ظلمانی و در زی تراکیب کلامیه 14 حرف لام تعریف در ان مدغم و مخفی و 14 باقی.

ارسطو در کتاب اصطکاکات گوید: هر حرفی از اصطکاک کوکبی خاص به درجه معین از برجی معین حادث شده. اول مریخ به اول درجه حمل مرور کرد و از اصطکاک ایشان الف تولد یافت و علی هذا السبیل حدوث هر حرفی را با اصطکاک مرور کوکبی به جزوی معین از فلک متعلق داشته اند ...

 

۹ . علوم غریبه

در مراتب عالم عددی که نفوس اشخاص و ارواح ابدان حروفند، غیر مستدیر تام و دوایر غیر تام الاستداره می باسد و مطلق استداره مختص به سه مرتبه و قدر مسترک میانه آنهاست.

همچنین بباید دانست که در قلب عالم حرفی که عبارت از حروف نقطیه کلامیه است نیز دایر مستتم الدور هست چون واو که از افق هوای مابین الشفتین طالع شده باقصی المخارج میرود و باز به افق خود عود کرده از همان مطلع بعینه طلوع میکند و مستدیر همین سه حرفست: ن. و. میم.

الف در میان همه مخصوص به تقدم ذاتی و تقدم رتبی و تقدم شرفی و در بطون بینات حروف باسرها داخل است قلب و باطن دارنده است..

در حروف رقمیه کتابیه که جسد حقیقت حرفی اند «ه» که جسد عدد تام الاستداره خمسه است دایره تامه آمده و نون که عددش خامس عقود عشرات و کمال مرتبه خمسه است قوسی اعظم از نصف دور و میم مشتمل بر دایره و خطی مستقیم و واو دایره و خطی بل قوسی و از نظام حرف مستدیر تام کتابی اعتی ه و خرف دایر کلامی اعنی هو که صورت اسم اعظم است حاصل آید و جون در نهایات فطریه بلکه در بدایات عقول مبین است که استداره افضل کمالات اشکال و دایره صورت جمعیت کامله است هر آینه این حروف در میان حرفها صاحب جمعیت مراتب کمال باشند و لهذا علامت جمع واقع میشوند و دلالت ایشان بر جمعیت است. جذوات/ 113.

ا ل م بنابر اصل نطقی کلامی نیز صاحب جمعیت مراتب کمال و جامع سایر حروف باشند همچنانچه بر اصل رقمی کتابی چنانچه سبق ذکر یافت.

 

۱۰ . باز هم حرف

بر اصحاب فطنت پوشیده نخواهد بود که عنوان صحیفه فصل و دیباچه کتاب شرف عالم حرف آن است که همچنانکه حقایق و هویات و خواص و صفات و لوازم و عوارض سایر اجزای نظام جملی عوالم وجود به ترکیب حروف و کلمات در دام اقتناص قوت نظری می افتد حقیقت حرف و خواص و لوازم بسایط و مرکبات حروف نیز به همین دام خود در شکارگاه نظر و دامگاه تعبیر....

بعضی از افاضل اصحاب الذوق گفته است حرف از روی تحقیق عبارتست از صورتی فرو فرستاده از آسمان قدس که هر چه هست، او پیدا میکند و آشکار میگرداند بلکه آنچه نیست و در دایره وجود در نیامد هم پیدا میکند و چگونگی او را هویدا می گرداند.

هر آینه احاطت او شامل تر از وجود شیء و هر عامی باشد که تصور کنند. پس او بر همه اشیا محیط بود فرا رسیده و یکسان بر همه که به هیچ طرف میل نکرده و به همان احاطت اصلی خود راست ایستاده بر سلک تحصیل و مذهب تحقیق حروف وجودیه کتاب وجود به حسب اعتبار 28 است منطبق بر عدد بسایط 28گانه حروف نطقیه کلامیه؛ 18 طبقات جنس عالی مقوله جوهر و ده مقولات جنس عالی عرض.

مسطح پنج در سه 15 است که اول الاوفاق العددیه اوست.

 

۱۱ . خدا از نظر میرداماد

خدای عارفان چگونه خدایی است؟ هر یک از عارفان خدا را به گونه ای تصویر کرده است و این تصویر میرداماد است:

کما یتعالی الواجب بالذات - عز علاه - عن الزمان و الزمانیات فکذلک یتعالی عن الدهر و الدهریات فهو المستوی علی عرش السرمد فوق الزمان و الدهر و الدهر فی افق الزمان و محیط به و السرمد فی افق وعاء الدهر و محیط به و افق الزمان کمعلول لوعاء الدهر و وعاء الدهر کمعلول لعرش السرمد... فالمره الواحده الدهریه بالنسبه الی الکائنات هی بعینه المرات الکثیره الزمانیه لا الی ما نهایه... (تقویم الایمان / 330 و 331)

 

۱۲ . حروف ابجد

ناقل این روایت میرداماد است:

«قال رسول الله: یاعلی! ویل لعالم لا یعرف تفسیر ابیجاد. به طریقی دیگر: تعلمو اباجاد و تفسیرها فان فیها الاعاجیب کلها. فویل لعالم جهل اباجاد و تفسیرها.»

در حدیثی دیگر آمده است: ان علیا کان یعرف الفتن من حم عسق...

در ادامه همین سخن، میر بحث مناسبات عالم حرفی بر مناسبات عالم عددی را آورده که ثبت کرده ام.

 

نظر نهایی درباره میرداماد

میرداماد بدون تردید از عالمان سر دان جهان اسلام است. در اینکه به علم الحروف و علم الاعداد تسلط داشته است تردیدی نیست. از او نسخه های قابل توجهی در غریبات برجای مانده است که یکی از آنها حصاری است که طی مکاشفه ای آن را از نبی اکرم(ص) شنیده است.

 

حرز و حصار میرداماد

حصار میر اینگونه شروع می شود: «محمدرسول الله(ص) امامی و فاطمه بنت رسول الله فوق راسی و امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب وصی رسول الله عن یمینی...»

گفتنی است که ریشه «حرز» یا «حصار» از پیامبر اکرم است. «ابن عباس» روایت کرده است: رسول اکرم (ص) پیوسته امام حسن و امام حسین (ع) را به وسیله دعا در امان و پناه خداوند قرار می داد و می گفت: «اُعیذُ کُما بِکَلَمات ِالله ِالتامَّه و اَسمائِهِ الحُسنَی عامَّه مِن شَرِّ السّامَّه وَ الهامَّه، وَ مِن شَرِّ عَینٍ لامَّه وَ مِن شَرِّ حاسِدٍ اِذا حَسَد»؛ شما را در پناه کلمات تامه الهی و اسمای نیکویش قرار می دهم، از شر هر چیز زهردار و حیوانات و حشرات سمی، از شر چشم بد، و از شر هر حسد کننده زمانی که حسد ورزد.

«ابن عباس» گوید: آنگاه پیامبر (ص) روی به ما کرد و فرمود: اینگونه حضرت ابراهیم خلیل الرحمان (ع) برای اسحاق و اسماعیل دعا می کرد و پناهشان می داد.

 

دعای میرداماد در پایان قبسات

میرداماد کتاب قبسات را با این دعای زیبا به پایان برده است:

«سبحانک اللهم و بحمدک یا ودود یا ودود یا ذالعرش المجید یا مبدا یا معاد یا مبدی یا معید. اللهم اهدنی بنورک لنورک و جللنی من نورک بنورک یا نور السموات و الارض یا نور النور یا جاعل الظلمات و النور یا نورا فوق کل نور و یا نورا یعبده کل نور و یا نورا یخضع لسلطان نوره کل نور و یا نورا یذل لعز شعاعه کل نور. اللهم امنن علینا بالتسلیم لمحتومات اقضیتک و التجرع لواردات اقدارک و هب لنا محبه لما احببت فی متقدم و متاخر و متعجل و متاجل و الایثار لما اخترت فی مستقرب و مستبعد و لا تخلنا. الهم مع ذلک من عواطف رافتک و سوابغ رحمتک و لطایف کفایتک و حوط عنایتک و حسن کلائک بجودک و منک و فضلک و طولک یا ارحم الرحمین.»

 

روزنامه اطلاعات؛ چهارشنبه ۱۹ مهرماه ۱۳۹۶- روابط عمومی و امور بین‌الملل بنیاد بوعلی‌سینا ۲۴ مهر ۱۳۹۶ ۱۳:۲۴
 آمار نظرات 
میانگین امتیاز کاربران: 0.0 (0 رای)
نظرات کاربران | نظر دهید | امتیاز دهید
 نظر جدید 

امتیاز شما :
 
نام فرستنده :  
ایمیل :    
عنوان : *
توضیح : *
لطفا کدی را که در شکل زیر می بینید، وارد کنید:
(کوچک یا بزرگ بودن حروف مهم نیست)
  *
 
* = ضروری


 فهرست نظرات 

هنوز هیچ نظری ارسال نشده است.

 


 ابزار 
نقشه سایت نقشه سایت
نسخه چاپی
ارسال به دوستان ارسال به دوستان
انتقادات و پیشنهادات انتقادات و پیشنهادات
افزودن به آدرس‌های برگزیده افزودن به آدرس‌های برگزیده

طراحی سایت و پورتال، هاست و سرور اختصاصی - رادکام